Sprawa o podział majątku po rozwodzie. Kiedy jeszcze?
Wraz z orzeczeniem rozwodu zakończeniu ulegają wszystkie więzi między małżonkami, w tym więź ekonomiczna (czyli wspólność małżeńska, chyba że ustała wcześniej). Trzeba podzielić majątek – jest to proces dość często burzliwy, emocjonalny. W grę wchodzą nie tylko emocje, ale też często bardzo duże majątki i bardzo duże pieniądze. Podziału majątku można dokonać na wiele sposobów. Najtańszy a także najlepszy jest umowny podział majątku poprzez umowę ze współmałżonkiem. Może być ona sporządzona w zwykłej formie pisemnej. Jeżeli jednak w skład majątku wspólnego wchodzi nieruchomość – umowa musi być sporządzona u notariusza.
Innym sposobem jest sądowy podział majątku wspólnego – wystąpienie do Sądu Rejonowego właściwego dla miejsca położenia majątku z wnioskiem o podział majątku wspólnego – jest to postępowanie nieprocesowe. Z wnioskiem o podział majątku wspólnego możesz także wystąpić w pozwie o rozwód, ale art. 58 §3 k.r.o. stanowi: Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu. Jednak podział majątku w wyroku rozwodowym jest dość rzadki, z uwagi na ogromne emocje towarzyszące małżonkom. Dołożenie do tego podziału majątku często mogło by być zbyt destrukcyjne dla stron.
Jak możesz przeczytać w artykule pt. Ustawowy ustrój majątkowy – wspólność (wspólnota) małżeńska – wspólność ustawowa ustaje w określonych sytuacjach. Zatem zaistnienie każdej z nich może być podstawą do wystąpienia o podział majątku. Nie ważne czy jesteś pokłócony z małżonkiem czy nie – czasami okoliczności uzasadniają podział majątku nawet jeśli małżonkowie nadal się kochają i są zgodni.
Brak jest szczegółowych przepisów dotyczących majątku wspólnego. Ustawodawca odsyła do przepisów o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku a także do przepisów o zniesieniu współwłasności.
Skład majątku wspólnego
Jaki jest zatem skład majątku wspólnego małżonków, który podlega podziałowi? Są to wszystkie składniki majątkowe, które były we wspólnym majątku w chwili ustania wspólności. Jednakże istnieje dodatkowy warunek – składniki te muszą znajdować się faktycznie w majątku wspólnym w momencie dokonywania podziału.
Dla lepszego zrozumienia – moment ustania wspólności majątkowej nie powoduje automatycznie podziału majątku. Moment ustania wspólności majątkowej jest grubą kreską w życiu małżonków. Od tego momentu istnieją tylko majątki osobiste. Ale nadal istnieje majątek wspólny sprzed ustania współwłasności. Ten majątek powinni małżonkowie jak najszybciej podzielić.
Warto w tym miejscu przytoczyć fragment komentarza do Kodeksu postępowania cywilnego pod redakcją Piaskowskiej:
W ramach postępowania działowego rozliczeniu podlega całość stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami według stanu na dzień ustania wspólności. Przedmiotem podziału pozostaje stan czynny masy majątkowej w chwili orzekania o podziale (tylko aktywa). Natomiast sąd nie uwzględnia przy podziale majątku wspólnego składników majątku, które po dniu ustania wspólności, a przed dniem podziału, zostały zbyte, utracone, zniszczone lub zużyte przez oboje małżonków lub jednego z nich. Jednak na wniosek zainteresowanych rachunkowo sąd uwzględnia ich wartość, jeżeli z ustaleń konkretnego przypadku wynika, że zostały zbyte lub zużyte bezpodstawnie, roztrwonione lub umyślnie zniszczone.
Im dłuższe zwlekanie od ustania wspólności majątkowej do podziału majątku tym więcej niepewności, komplikacji i tym trudniejszy może być podział majątku, w szczególności jeżeli małżonkowie nie są zgodni.
Nierówny podział majątku
Zgodnie z art. 43 §1 kro małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. §2 tego artykułu stanowi: Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.
W trakcie postępowania w sprawie podziału majątku wspólnego może zatem dojść do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym małżonków. Powinna być to jednak sytuacja wyjątkowa, np. jeden z małżonków rażąco nie przyczyniał się do powiększania majątku wspólnego.
Nakłady na majątek osobisty każdego z małżonków
W sprawie o podział majątku może być rozstrzygnięta kwestia wydatków i nakładów na majątek osobisty jednego z małżonków z majątku wspólnego. Te nakłady powinny zostać odpowiednio zwrócone.
Z brzmienia art. 45 § 1 k.r.o. orzecznictwo wywodzi, że rozstrzygnięcie w przedmiocie nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty jest dokonywane niezależnie od żądania małżonka, podczas gdy rozstrzygnięcie w przedmiocie nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny czynione jest jedynie na wniosek. Wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 30 września 2016 r. w sprawie o sygn. akt II Ca 676/16.
Rozliczenia między małżonkami powinny nastąpić poprzez ustalenie wartości nakładów i wydatków z majątku wspólnego z dnia ich poczynienia i cen rynkowych z chwili orzekania w przedmiocie podziału majątku.
Ile kosztuje podział majątku wspólnego?
Koszty podziału majątku wspólnego są różne w zależności od wybranego sposobu podziału.
Koszty podziału majątku wspólnego u notariusza
Sporządzając umowę o podział majątku wspólnego u notariusza przede wszystkim zapłacisz taksę notarialną. Maksymalna stawka zależy od wartości majątku:
1) do 3000 zł – 100 zł;
2) powyżej 3000 zł do 10.000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;
3) powyżej 10.000 zł do 30.000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10.000 zł;
4) powyżej 30.000 zł do 60.000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30.000 zł;
5) powyżej 60.000 zł do 1.000.000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60.000 zł;
6) powyżej 1.000.000 zł do 2.000.000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1.000.000 zł;
7) powyżej 2.000.000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2.000.000 zł, nie więcej jednak niż 10.000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nie więcej niż 7500 zł.
Do powyższych kwot dodajemy 23% VATu.
Trzeba zaznaczyć, że powyższe koszty są kosztami maksymalnymi. Zatem jeżeli masz znajomego notariusza – może uda się wynegocjować podział majątku nieco taniej. Dodatkowo do taksy notarialnej może być konieczne doliczenie opłaty sądowej za wpis do księgi wieczystej.
Koszty podziału majątku wspólnego w sądzie
Zapoczątkowanie postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej kosztuje 1000 zł – jest to opłata sądowa. Jeżeli jednak wniosek o podział majątku zawiera zgodny projekt podziału – taka opłata wynosi 300 zł.
Do opłaty sądowej dojść może koszt biegłego w wysokości od kilkuset do kilku tysięcy złotych. Jednak jeżeli wniosek jest zgodny to taki biegły może okazać się zbędny.
Jakie są natomiast koszty pełnomocnika?
Co do zasady oblicza się je według udziału małżonka w całości majątku według poniższych reguł:
1) do 500 zł – 90 zł;
2) powyżej 500 zł do 1500 zł – 270 zł;
3) powyżej 1500 zł do 5000 zł – 900 zł;
4) powyżej 5000 zł do 10 000 zł – 1800 zł;
5) powyżej 10 000 zł do 50 000 zł – 3600 zł;
6) powyżej 50 000 zł do 200 000 zł – 5400 zł;
7) powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł – 10 800 zł;
8) powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł – 15 000 zł;
9) powyżej 5 000 000 zł – 25 000 zł.
W przypadku zgodnego wniosku stron – te koszty są o 50 % mniejsze. Jednakże sądy bardzo często postanawiają znieść koszty zastępstwa procesowego między stronami. Czyli za pełnomocnika płaci każdy w swoim zakresie.
Podsumowanie
Reasumując, jeżeli sąd orzekł rozwód i nie dokonałeś podziału majątku przy rozwodzie – dla swojego dobra oraz świętego spokoju powinieneś jak najszybciej ubiegać się o podział majątku. Podział majątku wspólnego po rozwodzie może nie będzie łatwy, lecz im później zostanie przeprowadzony tym będzie on trudniejszy. Dlatego warto podpisywać umowy małżeńskie takie jak rozdzielność majątkowa a także dzielić majątek od razu po ustaniu wspólności (np. po ogłoszeniu upadłości przez jednego z małżonków). Jeżeli potrzebujesz pomocy w postępowaniu o podział majątku lub porady prawnej – zadzwoń i umów się na spotkanie.
