Spis wierzytelności sporządza się w każdym z czterech postępowań restrukturyzacyjnych: w przyspieszonym postępowaniu układowym, w postępowaniu układowym, w postępowaniu sanacyjnym oraz w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Jest to spis wszystkich długów dłużnika. Każdy wierzyciel posiada określoną sumę wierzytelności, z którą uczestniczy w postępowaniu. Od tej sumy później zależy siła głosu w głosowaniu nad układem.
Kto i kiedy sporządza spis wierzytelności?
Sporządzenie spisu wierzytelności należy co do zasady do obowiązków nadzorcy sądowego/ układu, jednakże musi to robić we współpracy z dłużnikiem. Sporządza się go na podstawie ksiąg rachunkowych oraz innych dokumentów dłużnika a także na podstawie wpisów w księgach wieczystych oraz rejestrach.
- W przyspieszonym postępowaniu układowym spis wierzytelności składa się sędziemu komisarzowi w terminie dwóch tygodni od dnia otwarcia przyspieszonego postępowania układowego.
- W postępowaniu układowym spis wierzytelności składa się sędziemu komisarzowi w terminie 30 dni od dnia otwarcia postępowania układowego.
- W postępowaniu sanacyjnym spis wierzytelności składa się sędziemu komisarzowi w terminie trzydziestu dni od dnia otwarcia postępowania sanacyjnego.
- W postępowaniu o zatwierdzenie układu spis wierzytelności musi zostać wykonany przed obwieszczeniem o ustaleniu dnia układowego. Spis ten należy zamieścić w KRZ.
Co powinien zawierać spis wierzytelności?
Zgodnie z ustawą z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne, spis wierzytelności powinien zawierać:
1) liczbę porządkową;
2) imię i nazwisko wierzyciela albo jego nazwę oraz numer PESEL albo numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku ich braku – inne dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację oraz firmę, pod którą działa wierzyciel będący przedsiębiorcą, miejsce zamieszkania albo siedzibę, adres oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli wierzyciel ma taki numer;
3) sumę wierzytelności i sumę, według której będzie obliczany głos wierzyciela w głosowaniu nad układem;
4) informację o istnieniu i rodzaju zabezpieczenia wierzytelności;
5) informację, czy wierzytelność jest uzależniona od warunku;
6) informację, czy w stosunku do wierzyciela zachodzą okoliczności wskazane w art. 80 ust. 3, art. 109 ust. 1 lub art. 116;
7) uzasadnienie (obejmuje wskazanie stanu faktycznego, z którego wynika wierzytelność, oraz wskazanie dokumentów jej dotyczących);
8) dla wierzytelności, które są objęte układem za zgodą wierzyciela – informację, czy wierzyciel wyraził zgodę na objęcie wierzytelności układem;
9) sumę wszystkich wierzytelności umieszczonych w spisie wierzytelności, a jeżeli w spisie wierzytelności jest uwzględniony podział wierzycieli na grupy – również sumę wierzytelności dla każdej grupy.
Do spisu wierzytelności dłużnik załącza oświadczenie o uznaniu wierzytelności. Zgodnie z przeważającym stanowiskiem w polskim orzecznictwie – uznanie to stanowi uznanie długu, mogące być podstawą do wydania nakazu zapłaty w postepowaniu nakazowym. Uznanie to przerywa także bieg przedawnienia.
Takie stanowisko prezentuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 kwietnia 2021 r. w spawie o sygn. akt IV CSKP 41/21:
„Złożenie oświadczenia o uznaniu wierzytelności w spisie wierzytelności dołączonym do wniosku o otwarcie przyspieszonego po-stępowania układowego stanowi uznanie długu, przerywające bieg terminu przedawnienia (art. 123 k.c.).”
Nieumieszczenie wierzyciela w spisie wierzytelności
A co jeżeli jestem wierzycielem i nie zostałem umieszczony w spisie wierzytelności dłużnika? Wtedy wierzyciel powinien w terminie dwóch tygodni od dnia obwieszczenia o spisie wierzytelności złożyć sprzeciw co do pominięcia wierzytelności w spisie wierzytelności.
Zaskarżalność spisu została jednak przewidziana jedynie w postępowaniu układowym i sanacyjnym – nie jest przewidziana w przyspieszonym postępowaniu układowym oraz w postępowaniu o zatwierdzenie układu.
Spis wierzytelności spornych
Odrębnie od spisu wierzytelności powinien zostać sporządzony spis wierzytelności spornych, o ile takie wierzytelności dłużnik posiada.
Wierzytelność sporna to wierzytelność inna niż wskazana w ust. 4 (czyli wierzytelność inna niż stwierdzona tytułem wykonawczym lub umieszczona w spisie wierzytelności jako uznana), która została skonkretyzowana co do zakresu świadczenia dłużnika i podstawy faktycznej, w szczególności wierzytelność, co do której dłużnik został wezwany do spełnienia świadczenia, zawezwano dłużnika do próby ugodowej, wytoczono powództwo przeciwko dłużnikowi albo podniesiono zarzut potrącenia w sprawie wszczętej przez dłużnika, albo co do której toczy się postępowanie przed sądem polubownym oraz wierzytelność, o której mowa w art. 90 ust. 2. Jednym zdaniem – jest to wierzytelność której dłużnik nie akceptuje.
Ujęcie wierzytelności w spisie wymaga przedstawienia podstawy sporu, czyli zespołu okoliczności faktycznych, które charakteryzują stosunek prawny w postępowaniu pomiędzy zainteresowanymi i z których wywodzone jest roszczenie (Postanowienie SN z 7.11.2013 r., V CSK 515/12).
Zmiana spisu wierzytelności
Zgodnie z art. 100 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego: jeżeli po złożeniu spisu wierzytelności zostanie ujawniona wierzytelność, która nie została umieszczona w spisie, nadzorca albo zarządca sporządza uzupełnienie spisu wierzytelności. Przepisy art. 84-91 stosuje się odpowiednio. Zatem pominięcie w spisie wierzytelności nie stanowi końca świata – można go bowiem uzupełnić.
Podsumowanie
Sporządzenie spisu wierzytelności jest jednym z pierwszych kroków postępowania restrukturyzacyjnego. Musi zostać dokonane rzetelnie, aby wierzyciele nie czuli się pokrzywdzeni. Ustalenie odpowiedniej kwoty wierzytelności ważne jest także z punktu widzenia późniejszej siły głosu – nieumieszczenie jakiegoś wierzyciela w spisie, który zgłosi się w trakcie postępowania może sprawić, że będzie trzeba od nowa redagować propozycje układowe dla wierzycieli.
