Rodzaje umów o pracę 

Pracodawca, chcący zatrudnić pracownika staje często przed wyborem – jaki rodzaj umowy wybrać? Czy nawiązać stosunek pracy czy może zawrzeć umowę cywilnoprawną? W jaki sposób sporządzić taką umowę? Czy samo wykonywanie określonej pracy na rzecz pracodawcy jest umową o pracę czy potrzebne są dodatkowe elementy? W niniejszym artykule scharakteryzujemy poszczególne rodzaje umów o pracę.

Umowa o pracę (stosunek pracy)- czym jest i jakie elementy musi zawierać?

Stosunek pracy charakteryzuje się następującymi elementami, które muszą wystąpić łącznie:

1. praca musi być wykonywana na rzecz pracodawcy,
2. praca musi być wykonywana pod kierownictwem pracodawcy,
3. praca musi być wykonywana w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę,
4. pracownik otrzymuje wynagrodzenie za pracę.

Jeżeli powyższe warunki są spełnione, stosunek między pracodawcą a pracownikiem jest stosunkiem pracy bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Zatem nawet jeżeli strony zawrą umowę zlecenie, która będzie zawierać cechy charakterystyczne stosunku pracy to nie jest to zlecenie tylko stosunek pracy. Ustalenia stosunku pracy można dochodzić sądownie. Będzie miało to znaczenie w przypadku rozwiązania umowy, konieczności skorzystania ze zwolnienia lekarskiego czy urlopu macierzyńskiego. Praca na podstawie umowy zlecenia czy umowy o dzieło na takich samych warunkach jak na podstawie umowy o pracę jest wyraźnie zakazana przez kodeks pracy.

Rodzaje umów o pracę 

Są 3 rodzaje umów o pracę: 

1. umowa o pracę na okres próbny – najmniej chroniąca pracownika z względów wymienionych poniżej,
2. umowa o pracę na czas określony – kiedyś dość łatwa do rozwiązania, dzisiaj praktycznie zrównana z umową na czas nieokreślony,
3. umowa o pracę na czas nieokreślony – umowa najbardziej pożądana, najbardziej chroniąca pracownika.

Umowa o pracę na okres próbny

Umowę na okres próbny zawiera się na maksymalnie 3 miesiące. Zawierania jest w celu sprawdzenia kwalifikacji pracownika i możliwości jego zatrudnienia w celu wykonywania określonego rodzaju pracy. Jest naturalnym testem dla pracownika. 

W przypadku umowy na czas próbny, umowa może być zawarta z danym pracownikiem tylko raz. Kolejna umowa jest co do zasady niedopuszczalna. Ponowne zawarcie umowy o pracę na okres próbny jest możliwe tylko w przypadku kiedy np. pracownik nie sprawdził się na danym stanowisku, ale szef stwierdził, że pracownik nadałby się do innego typu pracy. Wtedy może go zatrudnić na innym stanowisku ponownie na okres próbny. 

Umowa o pracę na czas określony

Jak sam typ umowy wskazuje – umowa określa czas trwania stosunku pracy. Kodeks pracy wprowadza ograniczenie ilości oraz czasu trwania umowy/umów na czas określony. Ograniczenie ilościowe – łączna liczba umów między tymi samymi stronami to maksymalnie 3 umowy. Natomiast łączy okres zatrudnienia na podstawie umowy o prace na czas określony nie może przekraczać 33 miesięcy. Jeżeli pracodawca się pomyli (lub zrobi to celowo) i zawrze z pracownikiem umowę o prace na okres dłuższy niż 33 miesiące lub zawrze czwartą umowę na czas określony – uważa się, że pracownik jest od tego momentu zatrudniony na czas nieokreślony.

Umowa o pracę na czas nieokreślony

Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony nie zawiera czasu trwania umowy. Jak w przypadku każdej umowy o pracę – stosunek pracy nawiązuje się w dniu określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy. Jest to umowa najbardziej pożądana przez pracownika, która daje mu poczucie bezpieczeństwa. Pracownik może ją rozwiązać w odpowiednim trybie bez podania lub z podaniem przyczyny wypowiedzenia. Pracodawca jest ograniczony w wypowiadaniu umów o pracę, a rozwiązanie umowy o pracę musi uzasadnić – o tym, a także o okresie wypowiedzenia w artykule:

Zobacz take: Wypowiedzenie umowy o pracę

Elementy umowy o pracę 

Umowa o pracę, zgodnie z art. 29 § 1 kodeksu pracy powinna zawierać następujące elementy:

• określenie stron umowy,
• określenie adresu siedziby pracodawcy (lub adresu zamieszkania),
• rodzaj umowy,
• datę zawarcia umowy,
• warunki pracy i płacy, w szczególności:
  • czas jej trwania lub dzień jej zakończenia oraz, gdy strony tak uzgodnią, postanowienie o przedłużeniu umowy o czas urlopu, a także o czas innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli wystąpią takie nieobecności,
  • okres, na który strony mają zamiar zawrzeć umowę o pracę na czas określony w przypadku, o którym mowa w art. 25 § 22, a także postanowienie o wydłużeniu umowy w przypadku, o którym mowa w art. 25 § 23;
  • rodzaj pracy,
  • miejsce lub miejsca wykonywania pracy;
  • wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia;
  • wymiar czasu pracy;
  • dzień rozpoczęcia pracy;
  • w przypadku umowy o pracę na okres próbny:
  • w przypadku umowy o pracę na czas określony – czas jej trwania lub dzień jej zakończenia.

Rodzaje umów cywilnoprawnych: umowa zlecenie i umowa o dzieło

Umowy cywilnoprawne nie są stosunkiem pracy. Reguluje je kodeks cywilny. Ta „forma zatrudnienia” bardzo słabo chroni „pracownika”. Ewentualne spory, jak np. brak wypłaty wynagrodzenia mogą być co do zasady rozpatrywane na drodze sądowej. Tutaj Państwowa Agencja Pracy nie ma prawa ingerować. W przypadku problemów jesteśmy zdani praktycznie na siebie. Przepisy kodeksu pracy nie mają w tym przypadku zastosowania.

Podsumowanie

Rynek pracy w Polsce stale się polepsza. Przepisy wzmacniają pozycję pracownika. Pracodawcy bardziej niż dawniej boją się zwalniać bezpodstawnie swoich pracowników. Jednakże należy dostrzec niekorzystny wpływ takich uregulowań – część pracodawców po prostu nie zatrudnia na umowę o pracę. Woli korzystać z umów cywilnoprawnych (zlecenie, umowa o dzieło), ponieważ mają spokój z kodeksem pracy, normami godzinowymi, urlopami, zwolnieniami lekarskimi itp. Zmniejsza to stabilność zatrudnienia. Dlatego idąc do pracy, przed podpisaniem umowy (tym bardziej „lojalki”) dokładnie sprawdź opinię o pracodawcy, abyś nie natknął się na oszusta, który będzie ucinał Twoje wynagrodzenie na każdym kroku.